Studentenkeuken

Informatie over voedingsmiddelen

Wat staat er op een etiket?

Op etiketten is veel informatie te vinden die ook van belang is voor de voedselveiligheid. Speciaal voor de veiligheid is veel informatie wettelijk verplicht. Bijvoorbeeld een �tenminste houdbaar tot�-datum. Ook belangrijk is de vermelding van de naam van de fabrikant of winkelketen waar je verhaal kunt halen als het product niet in orde is, of als je vragen hebt. Als er iets mis is met een product moet de oorzaak opgespoord kunnen worden. Daarvoor staat (verplicht) een lotcode op het etiket. Dit zijn een paar letters of cijfers waaruit de fabrikant precies kan afleiden waar en wanneer het product gemaakt is. Andere belangrijke informatie op het etiket is de opsomming van de ingredi�nten, het alcoholgehalte, voedingswaarde-informatie, een bewaarinstructie en soms een keurmerk.

Nieuwe voedingsmiddelen

Dit worden ook wel �novel foods� genoemd. Het zijn producten die voorheen niet beschikbaar waren. Dit kunnen vruchten zijn die vroeger alleen elders groeiden, maar ook stoffen met specifieke kenmerken die door de industrie aan gewone producten worden toegevoegd. Een voorbeeld hiervan is boter met extra plantensterolen (stoffen die je cholesterol verlagen).

Wordt er onderzoek gedaan naar ons voedsel?

Er wordt door diverse organisaties onderzoek gedaan naar de eigenschappen van planten, levensmiddelen en dranken. Ook het effect op het lichaam wordt onderzocht. Daarnaast vinden veel controles plaats op de aanwezigheid van vervuiling in levensmiddelen. Enkele van deze onderzoeksinstituten zijn gevestigd in Wageningen zoals de Wageningse Universiteit, Dienst Landbouwkundig Onderzoek(DLO)-instituten zoals het Rijkskwaliteitsinstituut voor land- en tuinbouwproducten (RIKILT) en Agrotechnologisch Onderzoek (ATO) en Plant Research International (PRI). Elders in het land wordt ook onderzoek gedaan door Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Institute for Animal Science and Health (ID-DLO). Ook de industrie doet veel onderzoek, voornamelijk in het kader van de ontwikkeling van nieuwe producten.

Wat doet de overheid om ons gezond te houden?

De overheid is voornamelijk betrokken bij de wet- en regelgeving van en controle op de Warenwet. Hierbij zijn onder andere betrokken de Keuringsdienst van Waren, het Rijkskwaliteitsinstituut voor land- en tuinbouwproducten (RIKILT), ministerie Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), ministerie Landbouw Natuurbeheer en Visserij (LNV) en de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees (RVV).

Wat zijn productschappen?

Productschappen zijn eigenlijk een soort overheden in het klein, speciaal voor de bedrijven die met ��n groep levensmiddelen te maken hebben. Productschappen maken ook wettelijke regels en voeren controles uit, maar op kleinere schaal dan de echte overheid. Productschappen komen op voor de gezamenlijke belangen van de bedrijven die lid van het productschap zijn.

Mag een bedrijf dat reclame maakt zomaar alles aan de consument wijsmaken over zijn product?

Een bedrijf dat zijn producten wil verkopen, maakt reclame. Daarbij worden alle mogelijke middelen ingezet om de consument te overtuigen. Meestal met extra nadruk op de voordelen van het product waardoor je de indruk krijgt dat je happy wordt als je de producten gebruikt. Maar er zijn grenzen. Als de reclame misleidend of onfatsoenlijk is, kan het bedrijf via de Reclame Code Commissie tot de orde geroepen worden. Iedere consument kan een klacht indienen bij de commissie.

Hoe werkt de voedingsmiddelenindustrie aan veilige voeding?

De voedingsmiddelenindustrie bewerkt grondstoffen tot producten die uit eindelijk de winkel verkocht worden. Zij stellen kwaliteitseisen aan de leveranciers van grondstoffen, zodat ze verzekerd zijn van goede ingredi�nten voor hun producten. Ook de supermarkten en andere verkooppunten stellen kwaliteitseisen aan de voedingsmiddelenindustrie omdat ze veilige producten willen verkopen. Daarnaast controleert de overheid steekproefsgewijs of er aan de wettelijke kwaliteitseisen van levensmiddelen wordt voldaan.

Wat is de Warenwet?

Dit is de belangrijkste wet op het gebied van levensmiddelen. De Warenwet richt zich op de deugdelijkheid van levensmiddelen en andere consumentenproducten. Ook grondstoffen voor levensmiddelen vallen onder de Warenwet. Niet alleen de producten zelf, maar ook de productie, de bereidplaatsen en de verkooppunten hebben de aandacht. Voor de Warenwet is de Keuringsdienst van Waren is de belangrijkste controlerende instantie.

Op een etiket staat �gemodificeerd zetmeel�. Is dat ook genetisch gemodificeerd?

Zetmeel wordt gebruikt als verdikkingsmiddel in levensmiddelen. Het is ook bekend als ma�zena of aardappelzetmeel. Voor een effectievere werking wordt zetmeel chemisch bewerkt. In de ingredi�ntenvermelding op het etiket wordt dat aangeduid met �gemodificeerd zetmeel�. Deze aanduiding wordt vaak verward met �genetisch gemodificeerd�. De gelijkenis ligt uitsluitend in het woordgebruik. Genetisch gemodificeerd doelt op stoffen waarin een wijziging op DNA-niveau is aangebracht.

Wat wordt verstaan onder resistentie?

Gewassen voor de voedselproductie leveren het meest op onder ideale omstandigheden. Onder minder gunstige omstandigheden biedt de resistentie van een plant tegen omgevingsfactoren uitkomst. Zo kunnen planten meer resistent zijn tegen droogte, water, insecten, herbiciden, hogere temperatuur enzovoort. Als een plant deze resistentie niet heeft, kan een soort geteeld worden die wel resistent is. Indien het voor resistentie benodigde gen niet van oorsprong in de plant aanwezig is, kan het door middel van genetische modificatie worden toegevoegd. Het product (een genetisch gemodificeerde plant) kan zo nieuwe eigenschappen krijgen.